Het Belgisch Centrum voor Vennootschapsrecht stelde een ontwerp op van een nieuw wetboek van vennootschappen en verenigingen. De Minister van Justitie presenteerde dit recent aan de betrokken Kamercommissie en verwacht wordt dat één en ander binnenkort resulteert in nieuwe wetteksten. Het voorstel houdt een ingrijpende modernisering van ons vennootschapsrecht in, waarvan de impact moeilijk overschat kan worden. Hierna worden de krachtlijnen ervan geschetst.

 

Het aantal vennootschapstypes wordt drastisch ingeperkt

Van de huidige vennootschapsvormen zouden er enkel nog 4 overblijven, met name de NV, de BVBA, de CVBA en de maatschap. Dit zou derhalve het einde betekenen van de tijdelijke vennootschap, de stille vennootschap, de VOF, de gewone Comm.V, de Comm.V.A., de CVOA, de starters-BVBA, de eenpersoons-BVBA, de V.S.O., de landbouwvennootschap en het ESV.

De BVBA wordt versoepeld

Bedoeling is de BVBA aantrekkelijker te maken zodat dit de gangbare rechtsvorm zou moeten worden voor alle kleine en middelgrote ondernemingen. Zo zou de kapitaalsvereiste bij de BVBA worden afgeschaft. Ook de regels inzake inkoop van eigen aandelen, de financiële steunverlening en de alarmbelprocedure zouden gewijzigd worden. De aantrekkelijkheid van de BVBA zou ook verhoogd worden door de invoering van een eenvoudig model van wettelijke standaardstatuten, met keuzemogelijkheden. Ook het stemrecht zou vrijer geregeld kunnen worden. Naast de bestaande geschillenregeling tussen de aandeelhouders, zou nu ook de mogelijkheid ingevoerd worden van een uitsluiting of uittreding ten laste van de vennootschap.

De NV wordt (terug) de vennootschapsvorm voor grote en genoteerde ondernemingen

Door de jaren heen werd de NV meer en meer gebruikt voor de KMO, o.m. omwille van de vroegere mogelijkheid van aandelen aan toonder. Nu wil men deze vennootschapsvorm (opnieuw) voorbehouden voor de grote en genoteerde ondernemingen. Zo blijven, anders dan bij de BVBA, de kapitaalsvereisten hier overeind. Een sterke versoepeling is er wel op het niveau van het bestuur. Zo zouden voortaan niet langer minimaal 3 (of uitzonderlijk 2) bestuurders nodig zijn, maar volstaat een unieke bestuurder. Ook de in de praktijk vaak als hinderlijk beschouwde ad nutum afzetbaarheid van de bestuurder(s), wordt verlaten. Er komt de mogelijkheid om te voorzien in een ontslagbescherming. Er komt de mogelijkheid om te kiezen voor een volwaardig duaal bestuurssysteem, waarbij twee onderscheiden organen instaan voor het beleid, dit als beter uitgewerkt alternatief voor de huidige opdeling raad van bestuur - directiecomité. Ook het stemrecht verbonden aan de aandelen wordt versoepeld. Het wordt mogelijk om meervoudig stemrecht toe te kennen aan aandelen. De NV kan ervoor opteren om statutenwijzigingen voortaan te laten doorvoeren met een 2/3 meerderheid, in plaats van de huidige 3/4 vereiste.

Kapitaalvennootschappen : één aandeelhouder zal voldoende zijn

De overblijvende kapitaalvennootschappen, met name de BVBA en de NV zouden kunnen worden opgericht door één persoon en volstaan met één aandeelhouder. De pluraliteitsvereiste wordt afgeschaft. Hierdoor wordt de huidige éénpersoons-BVBA overbodig.

De maatschap wordt de enige personenvennootschap

De maatschap wordt de enige personenvennootschap. De maten zijn hoofdelijk en onbeperkt aansprakelijk. De maatschap heeft in principe geen rechtspersoonlijkheid. Mits bepaalde formaliteiten, kan zij evenwel (onvolkomen) rechtspersoonlijkheid verwerven. Het verbod op vrijstelling aan verliesdeelname - het zogenaamde leonijns beding - wordt afgeschaft.

Eén verenigingsvorm

Er komt één type vereniging waarbij kan geopteerd worden voor een vorm zonder rechtspersoonlijkheid dan wel met rechtspersoonlijkheid. Deze laatste kan ook in een internationale variant. De beroepsvereniging wordt afgeschaft. De stichting blijft behouden. Voortaan zullen niet alleen de vennootschappen maar ook de verenigingen volop (winstgevende) ondernemingsactiviteiten mogen voeren. Het onderscheid bestaat uitsluitend nog uit het oogmerk van wat met deze winst gebeurt: economisch voordeel voor de vennoten versus bestemming voor het ideële doel van de vereniging en derhalve een uitkeringsverbod.

Elke ondernemer wordt volledig onderworpen aan het ondernemingsrecht

Het onderscheid tussen burgerlijke en handelszaken verdwijnt grotendeels. Voortaan wordt elke rechtspersoon die onderneemt echter ook een ondernemer in de juridische betekenis van het woord en derhalve volledig onderworpen aan het handelsrecht. Dit houdt onder meer in dat (voorheen burgerlijke) vennootschappen tot uitoefening van een vrij beroep voortaan eveneens failliet kunnen verklaard worden.

Vennootschapsdocumenten

De bekendmaking van vennootschapsdocumentatie zou worden vereenvoudigd en gemoderniseerd door de invoering van een unieke overheidswebsite. Dit zou de huidige verwerking van documenten via de griffies op de rechtbanken van koophandel, overbodig maken.

Toepasselijk recht

Er wordt afstand genomen van de traditionele leer dat het recht dat van toepassing is op de vennootschap wordt bepaald door haar werkelijke zetel. Het wordt het recht waar de vennootschap werd opgericht, met de mogelijkheid om maatschappelijke zetel grensoverschrijdend te verplaatsen.

Kortom een ontwikkeling om in de gaten te houden!